]> A Transcription of John in Codex Usserianus primus Created byThe Verbum Project P.H. Burton J. Balserak H.A.G. Houghton D.C. Parker The Arts and Humanities Research Council The Institute for Textual Scholarship and Electronic Editing Version 1.0, last updated 2.2.2011 The Institute for Textual Scholarship and Electronic Editing University of Birmingham 2.2.2011

This file is available for download from the e-papers section of the University of Birmingham Research Archive (UBIRA) www.ubira.bham.ac.uk

Available for noncommercial re-use provided attribution is made to the original creators and the subsequent derivative is licensed as ShareAlike (Creative Commons by-nc-sa)

 Ireland Dublin Trinity College 55 Codex Usserianus primus 14 2.271 Xr r1 66357 7608 Quattuor Euangelia Four Gospels in order Mt Jo Lc Mc Latin Parchment

Damage to all four margins; text readable to Abbott in 1884 is not always legible now.

In one column.

Written in Irish half uncial.

Black ink; chapter headings in a coloured ink (green? red?)

 Around 600. Black and white photographs in ITSEE, supplied by Vetus Latina-Institut. High-resolution colour digital images on CD in ITSEE supplied by TCD.

This transcription was made by the Verbum Project as part of an online and printed edition of the Old Latin versions of John between 2003 and 2010.

This transcription covers ff. 34r-78r. Lacunose in 1:1-15. Chapter numbers occur in the margin (Type I), with the first line of each new chapter in a coloured ink, which has now largely faded.The transcription includes foliation, lineation, all punctuation (including the size of spaces) and abbreviations. Text visible to Abbott but not discernible on our images is tagged as such. The initial transcription file was a plain text file for use with COLLATE. Further information about the procedures followed may be found in the electronic edition at http://www.iohannes.com/vetuslatina/

The file was converted to XML according to the IGNTP guidelines for New Testament manuscripts, version 1.1 (a subset of the TEI P5). A link to these guidelines may be found on the 'Resources' page at www.igntp.org (and also on www.ubira.bham.ac.uk).

 Transcription converted to the TEI XML schema and corrected for parsing by HH
atdicenshicestdequodixiqui uenitantemefactusestquiapriormeerat quoniamdeplenitudineeiusnosomnesacce‐ pimusgratiamprogratiaquoniamlexpermoysen dataestgratiaautemetueritasperihmxpm estdmnemouiditumquamnisiunigenitus filiusquiestinsinupatrisipseenarrauitet hocesttestimoniumiohanniscummisisent hierusolymissacerdotesetleuitasadillum utinterrogarenteumdicentestuquiseset confessusestetnonnegauit·confessusestquia egononsumxpsetinterrogauerunteumiterumdi‐ centesheliasestu·aitnonsumnumquido profetaesturesponditnon·etdixerunt dicergoquisestuutresponsumdemushis quinosmiseruntqdquiddicisdeteipsoqui‐ busaitegouoxclamaclamantisindesertodiri‐ giteuiamdnisicutdixiteseiasprofetaet fuerantaiudaeisutinterrogarent nteiquidergobaptizas·situnon etaresp uamedautem ignoratisipseestquipostmeuenit3-4 factusestcuiusegononsumdignussoluere corrigiamcalciamentieiushaecautemfacta suntinbethaniamtransiordanenubierat iohannesbaptizans,,:::::::::::::::::Pattern at end of line; two commas and eighteen cola. posteraautemdieuiditiohannesihm uenientemadseetaitecceagnusdieccequi tollitpeccatummundihicestdequodixipost meuenituirquiantemefactusestquiaprior meeratetegoignorabameumsedutmanifestaretur israhelpropterhocueniegoinaquabaptizans ettestificatusestiohannesdicensquoniam uidispmsicutcolumbamdescendentemde caeloetmanentemsupereumetegoignorabameum sedquimisitmebaptizareinaquamipsemihidixit superquemuiderisspmdescendentemetmanen‐ eumipseestquibapzatbaptizatinspuscoetego testimoniumperhibuiquoniamipseestfilius etposteradiestabatiohanne etintuens runteumduoexdiscipuliseiusloqu etsecutisunteum·conuersusautemih&nbar;s uiditeossequisseetdixitOMillisquidquaeritis quidixerunteirabbiquodinterpraetatur magisterubimanesaitillisihsueniteetuidete ueneruntautemetuideruntubimaneret etapudeummanseruntilladiehoraautemerat circiterdecimaeratautemandreasfrater simonispetriunusexduobusquiaudierant abiohanneetsecutisunteuminuenithicma‐ nefratremsuumsimonemquidicitilli·inuen‐ imusmessiamquodestinterpraetatumxps etadduciteumadihm·intuensautemihsdixit tuessimonfiliusiohannistuuocaberiscefasquod interpraetaturpetrus·posteradieuoluitpro‐ ficisciingalileametinuenitfilippumetdixit eisequereme·eratautemfilippusabetsaida ciuitateandraeetpetriinuenitfilippus nathanaeletdicitilliquemscribsitmoysesinlege etprofetaeinuenimusihmfilium dixitilli etuideuidensaumatha ntemadsedixitdeeoeccehomouere israhelitainquodolusnonestaitillinathanael undemenostiresponditihsetdixiteiantequam tefilippusuocaretcumessessubarboreficu lneauiditeresponditnathanaeletaitilli filiusdituesrexisrahelresponditihs di..teiquoniamdixitibiquoduiderimte subarboreficulneacredismaiorahorumuidebis etdiciteisamenamendicouobisamodouide‐ bitiscaelumapertumetangelosdiascendentes etdescendentessuprafiliumhominis
ettertiodienuptiaefactaesuntin canagalileaeeteratmaterihuibiinuitatusest autemetihscumdiscipulissuisadnuptiaset uinumnonhabebantquoniamfinitumest uinumnuptiarum·etdicitmaterihuadeum uinumnonhabentetdiciteiihsquidmihi ettibiestmuliernondumuenithoramea eiusministrisquodcumque e tretasbinasuel pletehydriasaquaetimpl easusquesusumetaitillisihshauritenunc etfertearchitriclinoetattuleruntcum gustauitarchitriclinusaquamuinumfac etnesciebatundeessetministri sciebantquiaurierantaquametuid‐ entesfactummirabanturuocauit sponsumarchitriclinusetdixiteiomnis homoinprimisuinumbonumponit·etqu inebriatifuerinttuncinfirmius·tuautem asseruastibonumuinumusquemodo hocfecitAbbott and Jülicher ]c initiuminitiumsignorumihsinchanagalileae etmanifestauithonoremsuumetcredid‐ eruntineumdiscipulisuiposthocdescendit cafarnaumipseetmatereiusetfratrese discipulieiusetibimanseruntnonm etinproximoeratpaschaiudaeorum etascenditihshierosolymisetinu ouendentesboueset quoqueuesetnummular mensaseorumeuertitetd uendentibuscolumbastolliteistahincetnolite faceredomumpatrismeidomumnegotiationis memoratisuntautemdiscipulieiusquoniam umestzelusdomustuaecomeditme responderuntautemiudaeiquodsignumosten quodhaecfacisresponditihsdixiteis soluitehoctemplumetintriduoresuscitabo ddixeruntergoiudaeixletuiannisaedifica‐ tumesthoctemplumettuintriduoresus‐ citaslud·illeautemdicebatdetemplocorp‐ orissuicumergoresurrexissetamortuisre‐ memoratisuntdiscipulieiusquoniamhocdicebat etcredideruntscribturaeetuerboquodprae‐ atillisihscumautemessetinhierusolymis indiesollemnipaschaemulticrediderunt innomineeiusuidentessignaquaefaciebat autemihsnoncrediditseeiseoquod niamnonnecessehabuit
autemhomodae emusprincepsiudaeorumhicue nocteetdixiteirabbiscimusquoniam ad&nbar;ouenistimagisternemoenimpotesthaec signafacerequaetufacisnisifueritcumillo responditihsetdixiteiamenamendicotibi quisnatusOMfueritdenuononpotestuidereregnum didicitautemadeumnicodemusquomodo potesthomonascicumsitsenexnumquid potestinuteromatrisuaedenouoThere appears to be a dot above the 'o' and a line above the 'u' which many be a correction of 'de nouo' to 'denuo'.introireet renasciresponditihsamenamendico nisiquisnatusfueritexaquaetspuscononpot‐ estintrareinregnumdiquodnatumest decarnecaroestquoniamdecarnenatum estetquodnatumOMestdespuspsestquoniamds sp&nbar;sestnemirerisquoddixerimtibi·oportet uosnasciHole in original parchment in lines 19-20.denuospsubiuultspirat etuocemeiusaudissednescisunde ueniatetquoeatsicestquiTwo loops above 'qui' suggest that a correction has been made to the word order with 'omnis' (no longer visible).natusestonThe last word is probably 'omnis', despite Abbott's reading 'on'; compare Abbott's 'n' for 'm' in John 2:4. etspuscoresponditnicodemus d...tibi quim..etquoduidimus ettestimoniumnostrumnon siterrestriadixiuobisetnoncre quomodosidixerocaelestiacredetis nemoascenditincaelumnisiquidecaelo descenditfiliushominisquiestincaelo etsicutmoysesexaltauitserpenteminsolitu‐ dinesicexaltarioportetfiliumhominis utomnisquicreditineononpereatsedhabeat uitamaeternamsicenimdilexitdshunc mundumutfiliumsuumunicumdaretutomnis quicreditineononpereatsedhabeatuitam aeternamnecenimmisitdsfiliumsuumin huncmundumutiudicetmundumsedut saluusfiatmunduspereumquicreditin eumnoniudicabiturquiHole in original parchment in lines 19-21.autemnon creditiamiudicatusestquoniamnoncre‐ diditinnomineunigenitifilidi miudiciumquoniamluxuen There is little variation in the other Latin versions at this point, but there does not seem to be enough space in Codex Usserianus for the text found in other manuscripts. It is possible that folio 37v or 38r had 23 rather than the usual 22 lines of text, or that one line was omitted. malgitodit uenitadlumennearguanturopera quoniammalasunt·quiautemfacit ueritatemuenitadlumenutmanifestentur operaeiusquoniamindosuntoperata posthaecprofectusestihsetdiscipuli eiusiniudaeamterrametillicmorabatur cumeisetbaptizabateratautemetiohan‐ nesbaptizansinaenoiuxtasalimquoniam aquaemultaeerantibietueniebantmulti etbaptizabanturnondumenimmissusJulicher and Abbott read ini(ectus), but 'mi' is clear in the manuscript. eratiohannisincarceremfactaestergo quaestioexdiscipulisiohannisetiudaeisde purificationeetueneruntadiohannen etdixerunteirabbiquierattecumtrans iordanencuitestimoniumperhibuistiec‐ cehicbaptizatetomnesueniuntadeum responditiohannesdicens·nonpotestho‐ moacciperequicquamnisidatumilli caelo·ipsiuosmihitestimonium dixiegononsum sponsusamicusautemsponsi auditeumetgaudiogaudetpropteruocem sponsi·hocautemgaudiummeumconple‐ tumestillumoportetcresceremeautem minorariquidesusumuenitsuperomnes estetquiestexterradeterraestetde terraloquiturquidecaelouenitquodui‐ ditetaudiuittestaturettestimoniumillius nemoaccipitquiaccipittestimoniumeius uitquoniamdsueraxestquemenimmisit dsuerbadiloquitur·nonenimadmensuram datdsspm·····pater diligit filium eto iiii,,niadeditinmanuseiusAccording to Abbott, from *pater* to *credit* in "display script" (rubrics); but black ink clearly picks up at 'qui credit'. Also Abbott says that there is a numeral *iiii* in the margin before line 14, which cannot be discerned from the images available.quicredit filiohabetuitamaeternam·quiautemnoncre‐ ditinfiliononuidebituitamsediradimanet supereum
cumergocognouissetihsaudi farisaeosquodihspluresdiscipulosfacit baptizatplusquamiohannesquam ipseJülicher adds iesusnonbaptizaretseddiscipulieius iudeamterrametprofectusest oportebatautem samariaequaedicitursychariuxta quemdeditiacobiosephfiliosuo··erat‐ autemibiputeusiacob···ihsAbbott marks the display script (rubrication) as ending after ihs; it is impossible to tell from the images.ergofatig atusexiteneresedebatsuperputeumetrequi‐ escebatsupereumhoraeratcircitersex‐ taetuenitquaedammulierexsamaritanis aurireaquamdiciteiihsdamihibibere discipuliautemeiusabierantinciuitatem cibosemerentdicitergoeimuliersamarita‐ natucumsisiudaeusquomodoamebibe‐ repetiscumsimmuliersamaritananonenim coutunturiudaeisamaritanisresponditih&nbar;s etdicitsisciresdonumdietquisestquidi‐ cittibidamihibiberetumagispetisseseum etdedissettibiaquamuiuamdiciteimulier dn&nbar;enequeauritoriumhabesetputeusaltus estundehanchabesaquamuiuamnum‐ quidtumaiorespatrenostroiacobqui nobishuncputeumetipseexeobibit scumeoetpecoraeiusrespondit nisquibiberit quamegodaboeinonsitietinsempiternum sedaquaquamdaboeifietineofons salientisinuitamaeternamdiciteimu‐ lierdn&nbar;edamihihancaquamutnonsitiam nequeueniamhucauriredicitei uadeuocauirumtuumetuenihucres‐ ponditmulieretdiciteiuirumnonhabeo illiihsbenedixistiquianonhabesuirum quinqueenimuiroshabuistietnuncquem habesnonesttuusuirhocueredixistid illimulierdn&nbar;eanimaduertoquodpro‐ etaespatresnostriinhocmonteadora‐ ueruntetuosdicitisquiainhierusoly‐ 3-4estlocusubioportetadorare·dicitei ih&nbar;smuliercredemihiquoniamuenietho‐ raquandonequeinistomonteneque hierusolymisadorabitispatremuos tisquodnescitisnosadoramus scimusquoniamsalusexiudaeis seduenithoraetnuncestcum adorabunt adorenteumspsestdsetador‐ anteseuminspuetueritateadorare etdiciteimulierscioquoniammessias uenitquidiciturxpscumueneritillead‐ nuntiabitnobisomniadiciteiihsego loquortecumetinhocsermonesuper‐ ueneruntdiscipulieiusetmirabanturqu cummuliereloquereturnemotamen iteiquidquaerisautquidloqueriscum reliquitigiturmulierhydriamsuametabi ciuitatemetdicithominibusueniteet uidetehominemquidixitmihiomniaquae‐ cumquefecinumquidipseestxpsetexierunt deciuitateetueneruntadeumpostmo‐ dumrogabanteumdiscipulidicentesrabbi manducaadilledixiteisegoescamhabeo manducarequamuosnescitisdicunt autemdiscipuliadalterutrumnumquid uiseiattulitmanducaredi meaescaestutfaciamuoluntatem tconsumm mensessuntetmessisuenitecce uobisleuateoculosuestrosetaspicitere‐ gionesquoniamalbaesuntadmessemiam quimetitmercedemaccipietetcongr‐ fructuminuitamaeternamutquiseminat simulgaudeatetquimetitinhocenimu umestquoniamaliusestquiseritetaliusqui metitegomisiuosmeterequoduosnonla‐ borastisAliilaboraueruntetuosinlabor eorumintroistisexciuitateautemillamul‐ ticredideruntineumsamaritanorumprop‐ teruerbummulierestestimoniumperhib‐ entesquoniamdixiteiomniaquaefecit· ergoueneruntadeumsamaritanirogabant eumutmaneretapudeosetmansitibib etmultopluscredideruntpropteruerbum etdicebantmulieriiamnonproptertuum testimoniumcredimusipsienimaudiuimus etscimusquonia&nbar;ipseestsaluatormundi biduumautemprofectusesti ipseautemihs uenissetautemingalilaemexcepe mgalilaeiuisisomnibusquaefecitin hierusolimisindiefestoetipsienimaduen‐ ntaddiemfestumuenitergoiterum inchanagalileaeubifecitaquamui‐ numeratautemquidamreguluscuiusfi‐ liusinfirmabaturincafarnauumcafarnaumhicq audissetquodihsuenitaiudeaingal uenitadeumetrogabateumutdescend‐ eretetsanaretfiliumeiusincipiebatenim moridixitautemihsadeumnisisigna prodigiauideritisnoncreditisdicitad eumregulusdn&nbar;edescendepriusquam moriaturpueraitilliihsuadefiliustuus uiuitetcredidithomouerboquoddixitei ih&nbar;setabiitiamautemdescendenteeoserui occurrerunteiadnuntiantesquia filiusipsiusuiueretinterrogauita horacommodiushabuisset quodhesternadiehorase umfebriscogno quodfiliustuusuiuitetcrediditipseet usuniuersa·hociterumsecundumsignum fecitihscumuenissetdeiudeaingalileam·
posthaeceratdiesfestusiudaeorum ascenditihsinhierusolymamestautemhie‐ rusolymisinpiscinanatatoriaquaedicitur hebreicebelzethaquinqueporticoshabe isiacebatmultitudolanguentiumcaec‐ orumclodorumparalyticorumexspec‐ tantiumaquaemotumangelusautem dn&nbar;msecundumtempuslauabaturinna‐ tatoriaetmouebaturaquaetquiprior descendissetinnatatoriampostmotionem aquaesanusfiebatalanguorequocumque tenebatureratautemibiquidamhomo xxxetuiiiannoshabensinfirmitatesua hunccumuidissetihsiacentemetcogn‐ quoniamcopiosumiamtempushabet illiuissanusfieriresponditill dn&nbar;ehominemnonhabeo aquamittatmein aitilliihssurgeettollegrabattum ambula·etstatimsanusfactusesthomo sustulitgrabattumsuumetambulauit·e‐ autemsabbatuminilladiedicebantergo iudaeisabbatumestnonlicettibitolleregra‐ battumtuumresponditetaiteisquime fecitsanumipsemihidixittolleretollegrabattum tuumetambulainterrogauerunteum esthomoquidixittibitollegrabattumtuum etambulailleautemquilanguoremeuas‐ eratnesciebatquisessetihsautemstatim deuertitcumesssetessetUnlike the correction earlier on this page, the letter is struck out by a thin line, indicating a later corrector.turbaineolocopost haecinueniteumihsintemploetdixitilli eccesanusfactusesiamnolipeccare nequidtibideteriuscontingatetabiitho‐ moetindicauitiudaeisquoniamihsest feciteumsanumetpropterhocperseque‐ banturiudaeiihmetquaerebanteum erequiahaecfaciebatsabbato responditeisdicenspater quoniamnonsolumsoluebatsabbatum odpatremsuumdicebatdmaequalem faciensdo·responditautemihsetdixit amendicouobisnonpotestfiliusabseface‐ requicquamnisiquoduideritpatremfa‐ cientemquaecumqueenimillefaciteadem filiusfacitsimiliterpaterenimdiligit metomniademonstrateiquaeipsef‐ tetmaiorahorumoperademonstrabit utuosadmireminisicutenimpatersus‐ citatmortuosetuiuificatsicetfiliusquos uultuiuificatnecenimpateriudicatquem‐ quamsediudiciumomnefiliodeditutom‐ neshonorificentfiliumsicuthonorificant patremquinonhonorificatfiliumnonhono‐ rificatpatremquimisitillum·Amenamen dicouobisquidquiuerbummeumauditetcre‐ diteiquimemisithabetuitamaeternam iudiciumnonuenietsedtransietde mamenamendicouobis enimpaterhabetuitaminsesic dedithabereuitaminsemetipsoetpotestatem dediteiadiudiciumfaciendumquoniam filiushominisestnolitemirariistaquo ueniethorainquaomnesquisuntinmonu‐ mentisaudientuocemeiusetprodientqui bonagesseruntinresurrectionemuitae quiautemmalagesseruntinresurrectionem iudiciinonpossumegoamefacerequic‐ quamsicutOMenimaudioitaetiudicoetiudicium meumiustumestquoniamnonquaerouo‐ luntatemmeamseduoluntatemeiusqui memisitpatris·siegotestimoniumperhibeo demetestimoniummeumnonestuerum aliusestquitestificaturdemeetscioquoniam uerumesttestimoniumquodtestificatusest demeuosmisistisadiohannemettestimo‐ niumperhibuitueritati·egoautemnon hominetestimoniu&nbar;accipiosed dicoutsaluisitisilleeratlu lucensuos testimoniummaiusiohanneoperaenim quaededitmihipaterutperficiameaipsa operaquaefaciotestimoniumperhibentde mequoniampatermemisitetquimisitme pateripsetestificatusestdemenequeuocem eiusumquamaudistisnequefiguramOMeiusuidistis etuerbumeiusnonhabetisinuobismanens quoniamquemmisitillehuicuosnoncreditis scrutaminiscribturasquoniamputatisuos ineisuitamaeternamhabereipsaesuntquae testimoniumperhibentdemeetnonuultis uenireadmeutuitamhabeatishonorem abhominibusnonaccipiosedegonouiuos quoniamdilectionemdinonhabetisinuobis ipsisegoueniinnominepatrismeietnon accepistismesialiusueneritinnomine suoillumrecipietisquomodopotestisuos crederequihonoremabinuicemacci ethonoremOMeiusquiestsolusdsnonq noliteputarequoniamego ss.tu....os moysicrederetisforsitanetmihi enimillescribit·namsiilliuslitter creditisquomodouerbismeiscredetis
posthaecabiitihstransmaregalil inpartestiberiadissequebaturautem eumturbamagnaquoniamuidebantsigna quaefaciebatsuperinfirmosascendit ergoihsinmontemetibisedebatcumdis‐ cipulissuiseratauteminproximopascha diesfestusiudaeorumeleuatisigitur oculisihscumuidissetquodturbamagna ueniretadseaitadphylippumunde ememuspanesutmanducentistihoc autemdicebattemptanseumipseenim sciebatquidessetfacturusresponditei phylippusducentorumdenariorumnonsuf‐ ficiunteispanesutunusquisquemodi‐ cummanducetaitillisunusexdiscip‐ sandreasfratersimonispetrie quihabetquinquepanesh sedhaec mbereeratautemfaenump mineolocodiscubueruntigituruiri numerocirciteru&nbar;miliaaccepitautem panesihsetgratiasegitetdeditdiscumben‐ tientibusdiscumbentibusOn line 6, Abbott reads 'tibentibus', with the five middle letters 'benti' overdotted. The overdots can be seen in the manuscript, but not what preceded them.similiteretdepiscibusquan‐ tumuolebantadubisaturatisuntdixit discipulissuiscolligitequaesuperauerunt fragmentanequidexillispereatcollig‐ untautemetimpleueruntxiicofinosfrag‐ mentorumdequinquepanibushordiaceis quaesuperauerunteisquimanducauerunt illiergohominescumuidissentsignumquod fecitdicebanthicestuereprofetaqui huncmundumuenitihsergoscienscogi‐ tationeseorumquoniamincipiuntturbae uenireetrapereeumutfacerenteum regemsecessititeruminmontemipse usCumautemuesperefactumesset cenderuntdiscipulieiusadmare tesinnauiculamueniebant mareautemflanteuentomagno batetcumremigassentstadiaquasi etxxxuidentesuidentihmambulantemsuper mareetiuxtanauemfieriettimueruntille autemdiciteisnolitetimereegosum·uole‐ bantigitureumrecipereinnauiculam etstatimnauisaccessitadterraminqu ibantalteraautemdieturbaquaestabat transmareuiditquoniamnauigiumal‐ terumnoneratnisiilludunumetquoniam nonsimulascenditcumdiscipulissuisin nauiculasedsolidiscipulieiusfueruntAbbott fuerant, Jülicher fuer(ant)et cumsuperuenissentaliaenauesatiberiade quaeinproximoerantubimanducaue‐ rantpanemquembenedixitdnsuident‐ esergoturbaequodihsnonestibinec discipulieiusacceperuntsibinauiculas ueneruntcafarnaumquaerentes cumuenissentadeumtransmared illirabbiquandohucuenisti eisihsetdixit prodigiasedquoniammanducastisde etsaturatiestisoperaminiescamnon quaeperitsedquaepermanetinuitamaeter‐ namquamfiliushominisdabituobis·hunc enimpatersignauitdixeruntigituradeum quidfaciemusutoperemuroperadires‐ ponditihsetdixitillishocestoperadiutcred‐ atisilliquemmisitilledixeruntautemeiquod ergofacistusignumutuideamusetcredamus tibiquidoperarispatresnostrimanduca‐ ueruntmannamineremosicutscribtumest panemdecaelodediteismanducaredixit autemeisihsamenamendicouobisnon moysesdedituobispanemdecaelosedpater meusdatuobispanemdecaelouerum·panis enimdiestquidescenditdecaeloetuitam dathuicmundodixeruntigituradeum semperdanobishuncpanemdiciteisih&nbar;s sumpanisuitaequiuenitadmenon etquicreditinmenonsitiet niamuidistis admenonapello quiadicendidiscendidecaelononutfaciamuol‐ untatemmeamseduoluntatemeiusqui memisitpatrisHaecestautemuoluntaseius quimemisitpatrisutomnequoddeditmihi nonperdamexeoquicquamsedresuscitem innouissimodiehaecestenimuoluntas patrismeiquimisitmeutomnisquiuidetfil‐ iumetcreditineumhabeatuitamaeternam etresuscitemegoilluminnouissimodie·mur‐ murabantigituriudaeideeoquoddixisset egosumpanisquidecaelodicendidiscendi·etdice‐ bantnonnehicestihsfiliusioseph·cuiusn scimuspatremetmatremquomodoergohic dicitquoniamdecaelodescendirespon‐ ditihsetdixiteis·nolitemurmurareinuicem nemopotestuenireadmenisipaterqui metrahateumetegoresuscitaboeum nouissimodiescribtumestenimin eruntomnesdocibilesdi eetdiscue estadohicuiditdmamenamen dicouobisquicreditinmehabetuitam mpanisuitaepatresuestrimanducau‐ eruntpanemineremoquodestmannaet mortuisunthicestautempanisquidecaelo descenditutsiquisexeomanducaueritnon moriaturegosumpanisuiuusquidecaelo descendisiquismanducaueritexmeopane uiuetinaeternum·panisquemegodedero caromeaestprohuiusmundiuita·litiga‐ bantigiturinterseiudaeidicentesquomo‐ dopotesthicnobisdarecarnemsuamman‐ ducaredixitautemeisihsamendicouobis nisiederitiscarnemfilihominisetbiberitis sanguinemeiusnonhabebitisuitaminuobis ipsisquiedetcarnemmeametbibetsangui‐ nemmeumhabetuitamaeternametegore‐ suscitaboeuminnouissimodiecaro eestescaetsanguismeusuereestpotus carnemmeametbibetsanguinem n..etego quimanducaueritcarnemmeam etpermehicestpanisquidecaelodes‐ cenditnonsicutmanducaueruntpatres uestrimannametmortuisuntquimanduc‐ auerithuncpanemuiuetinaeternum· ,,,haecdixitinsynagogadocenssabb‐ atoincafarnaummultiergoaudientesex discipuliseiusdixeruntdurusesthicsermo quispotestillumaudirecognouitergoih&nbar;s essequodmurmurarentdehocdiscipuli eiusdixiteishocuosscandalizatquid uideritisfiliumhominisascendentemubi fuitprimumspsestquiuiuificatnamcaro nihilprodestuerbaquaeegolocutussum uobisspsetuitaestsedexuobissuntqui‐ damquinoncreduntsciebatenimihs abinitioquisessetnoncrediturusetquis essettradituruseumetdicebatpropter dixiuobisquoniamnemopotestue enisidatumfueritilliapatre oihaddiscipulossuosxiinumquid uultisireresponditsimonpetrusetdixit dn&nbar;eadquemibimus·uerbauitaeaeternae habesetnoscredimusetcognouimusquoniam tuesxpsfiliusdiuiui·responditihsnonne egouosxiielegietunusexuobisdiabolusest dicebatautemdeiudasimonescarioth·hic enimtradituruseumeratcumessetunusex xii·Abbott notes in a footnote that 'ante i partim exstant xi', although this projects into the margin as if it were a chapter number.
posthaecambulabatihsingalilea nonenimhabebatpotestateminiudeaam‐ bulandiquoniamquaerebantiudaeiinter‐ ficereeumeratauteminproximodiefestus iudaeorumscenopiagidixeruntigiturad eumfratreseiustransihincetuadeiniudeam utetdiscipulituiuideantoperaquaefacis· nemoenimaliquidinoccultofaciensquae‐ ritseinpalamessesihaecfacismanifestate huicmundonecenimfratreseiuscrede‐ banttuncineumdixitautemeisih&nbar;s meumnondumuenittempus The line-numbering of F 48r given here does not follow Abbott, who regards this as a 23-line page; there are no textual grounds for assuming that the top line was preceded by one no longer visible.uos testificodeeoquiaoperaeiuspessima uosautemascenditeindiemfestum·egonon ascendoindiemfestumistumquoniamtempus meumnondumconpletumest·haeccumdix‐ issetipsismansitingalileamcumascenderunt fratreseiustuncipseascenditindiemfes‐ tumnonpalamsedocculte·iudaeiautem quaerebanteumindiemfestumdicentesubi estilleetmurmureratmagnuminturbade eoquidamenimdicebantquoniambonus estaliidicebantnonsedseducetturbam nemotamenpalamloquebaturdeilloprop‐ termetumiudaeorumiamautemcumdies festusmediusessetascenditihsintemplo docebatmirabanturautemiudaeidicen‐ tesquomodohiclitterasnouitcumnon didiceritresponditihsetdixiteismeadoc trinanonestmeasedeiusquimemisitsi quaerituoluntatemeiusfacerecognoscet doctrinautrumneexdositanego etipsoloquiturgloriam gl ueraxestetiniquitasineonon nonnemoysesdedituobislegemetnullus uobisfacitlegemquidmequaeritisoccidere responditturbaetdixitdaemoniumhabes etquistequaeritoccidereresponditihs dixiteisunumopusfecietomnesmiram‐ inipropterhocdedituobismoysescircum‐ cisionemnonquodexmoysisitsedexpatri‐ bus·etsabbatocircumciditishominesi circumcisionemaccipithomoinsabbatoutnon soluaturlexmoysimihiirasciminiquoniam totumhominemsaluumfecisabbato·nolite iudicaresecundumpersonamsediustumThe remaining portion of the penultimate letter of this line appears more likely to be 'u', despite 'a' in Jülicher. iudiciumiudicatedicebantergoquidam exhierosolymitanisnonnehicestquemquae‐ rebantoccidereeteccepalamloquitur etnihilillidicuntnumquiduerecogno‐ ueruntprincipesquoniamipseestxpssedhunc musundesitxpsautemcumuenerit undesitclamabatergodocensin nequemescitisn The line-numbering of F 49r (and F 49v) given here does not follow Abbott, who regards these as 21-line pages; we see no grounds for this. tmequemuosnescitisegoautemno quoniamabeosumetipsememisit·quaere‐ bantigitureumadpraehendereetnemoeo‐ rummanuminiecitquoniamnondumuener‐ athoraeiusexturbaautemmulticredid‐ eruntineumetdicebantxpscumuenerit numquidpluraOMsignafacietquamquaeistefacit· audieruntfarisaeipopulummussitantemde miseruntministrosfarisaeietprincipessacer‐ dotumutadpraehenderenteumdixitautem ih&nbar;sadhucpussillumtempusuobiscumsumetua‐ doadeumquimemisitQuaeritismeetnonin‐ uenietisetubiegosumuosnonpotestisuenire dixeruntigituriudaeiadalterutrumubihic iturusestquianoninueniemuseumnumquid dispersionemgraecorumincipietireetdocere eosquisesthicsermoquemdixitquaeritisme noninuenietisetubiegosu&nbar;uosnonpotestisuenire innouissimoautemdiefestomagnoipso festiuitatisstabatihsetclamabatdicens etbibat The line-numbering of F 49v (and F 49r) given here does not follow Abbott, who regards these as 21-line pages; we see no grounds for this. Abbott does not record any text visible on this line.aquaeuiuaedicebat desp&nbar;uquemincipiebantacciperequicred‐ iturierantineumnondumenimeratsp&nbar;s datusquoniamihsnondumhonorificatus eratdepopuloautemaudienteshaecuerba dicebanthicestuereprofetaaliidicebant hicestxpsaliidicebantnumquidergoexgal‐ ileaxpsuenitnonnescribturadicitquo exseminedauidabethlemmunicipioubi dauidxpsuenitdissensioergofactaestin turbaproptereumquidamautemexeis uolebantadpraehendereeumsednemo ineuminiecitmanusueneruntautem ministriadprincipessacerdotumetfari‐ saeorumetdicunteisilliquarenon adduxistisillumministriautemrespon‐ deruntnumquamtaliterquisquamhaec locutusestquomodoistehomorespond‐ eruntfarisaeinumquidetuosseducti numquidaliquisexprincipibusu crediditineumsed gdi adeosquiueneratnocteadeumprius numquidlexnostraiudicathominemnisiaudi‐ iatetcognoscatquidfaciatresponderunt dixerunteinumquidettuexgalileaesscru‐ tarescribturasetuidequoniamprofetaex galilæanonexsurgetetreuersisuntunusquis‐ queindomumsuam
ihsautemperrexit montemoliuetietdiluculoiterumuenitihs temploetomnispopulusuenitadeumet sedensdocebateosadducuntautemscribae farisaeimuliereminadulteroadulteriodepraehensam statuenteseasea&nbar;inmedioeorumdixeruntei magisterhaecmuliermododepraehensaest adulterioinlegeautemmoysesmandauit nobishuiusmodilapidaretuautemquiddic‐ ishocautemdicebanttemptanteseumut possenteumaccussareihsauteminclinans deorsumdigitosuoscribebatinterracum autemperseuerarentinterroganteseum· seetdixiteis·quisinepeccatoest lapidemmittat postunumexiebantincipientes bus·etremansitihssolusetmulierinmedio stanserigensautemseihsdixiteimulier suntquiteaccussabantnemotecondemna‐ uitquaedixitnemodn&nbar;edixitautemih&nbar;s necegotecondemnabouadehincetexhoc iamnolipeccareThere is a space of three letters, which may be erased rubric, or part of the decorative pattern.·····rursusautemloq‐ uebaturihsdicensegosumlumenmundi sequiturmenonambulabitintenebris habebitlumenuitaedixeruntautemeifarisaei tudetetestimoniumperhibestestimonium tuumnonestuerumresponditihsetdixit etsiegotestimoniumperhibeodemeuerum testimoniummeumquoniamsciounde uenietquouadouosautemnescitisunde uenioetquouadouossecundumcarnem iudicatisegononiudiconeminemquod iudicoegoiudiciummeumuerumest solusnonsumsedegoetquimemisitpater uestrascribtumestquoniam testimoniumperhibeodeme perhibetdemepater·dicebantigiturilli estpatertuusresponditihsnequemeno nequepatremmeumsimesciretisetpatremmeum forsitansciretishaecuerbalocutusestihsingazo‐ filaciodocensintemploetnemoadpraehendit eumquoniamnondumuenerathoraeius,,,, The missing text is probably a chapter numberdixitautemiterumihsegouadoetquae‐ ritismeetinpeccatouestromorieminiubiegoua‐ douosnonpotestisueniredicebantigitur iudaeinumquidinterficietsequoniamdicit ubiegouado·uosnonpotestisueniredixitergo iterumeisuosdedeorsumestisegodesusumsum uosdehocmundoestisegononsumdehocmun‐ dodixititaqueuobisquoniammorieminiinpecca‐ tisuestrissienimnoncrederitiscredideritisquoniam summorieminiinpeccatisuestris·dicebantau‐ temeituquisesdixiteisihsinititiumquod loquoruobiscum·multahabeodeuobisloqui iudicaresedquimisitmeueraxestet audiuiabeohaecloquorinhoc exaltaueritis tuncscietisquoniamegosumetamefacio nihilsedutdocuitmepaterhaecloquoret misitmemecumestnonreliquitmesolum quoniamegoquaesunteiplacitafaciosemper haeceoloquentemulticredideruntineum dicebatautemihsadeosquicrediderunt iudaeissiuospermanseritisinuerbomeoue‐ rediscipulimeiestisetscietisueritatemetue‐ ritasliberabituosresponderunteiiudaei dicentessemenabrahamsumusetnemini seruiuimusumquamquomodotudicislibe‐ rieritisresponditillisihsamendicouobis quoniamomnisquifacitpeccatumseruus estpeccatiseruusautemnonmanetindomo inaeternumfiliusautemmanetinaeternum siergofiliusuosliberauerituereliberieritis scioquiasemenabrahamestissedquaeritis meocciderequoniamuerbummeumnon capitinuobis·egoquoduidiapudpatrem loquoretuosergoquaeuidistis responderunt abraham filiabrahamestisoperaabrahaeAbbott records the original reading as abrahe, corrected to abrahae.facer autemquaeritismeocciderehominem ueritatemlocutussumuobisquamaudiui do&nbar;hocabrahamnonfecitseduosfacitis operapatrisuestridixerunteinosexfor‐ nicationenonsummusnatiunumpatrem habemusdm·dixiteisihssidspateruesteresset diligeretisutiquemeegoenimexdoexiuiet uenineceumenimameuenisedillememisitqua‐ reloquellammeamnoncognoscitisquoniam nonpotestisaudireuerbummeumuosex patrediabuloestisetdesideriapatrisuestri facereuultisillehomicidafuitabinitio inueritatenonstetitquoniamueritasineo nonestcumquandoloquiturOMmendaciu&nbar;desuoproprioloquiturquoniam mendaxestsicutpatereiusegoquoniam ueritatemdicouobisnoncreditismihi quisexuobisarguetmedepeccatosiuerita‐ temdicouobisquarenoncreditismihi estuerbadiloquitur·propter iudaeietdixerunteinonne dicimusquoniamsamaritanusestu daemoniumhabesresponditihsegodae‐ moniumnonhabeosedhonorificopatrem meumuosinhonorificastismeegoautem nonquaerohonoremmeumestquiquaerit iudicetamenamendicouobissiquisuer‐ bummeumseruaueritmortemnonuidebitin aeternumdixeruntilliiudaeinunccognou‐ imusquoniamdaemoniumhabesabra‐ hammortuusestetprofetaeettudicissiquis uerbummeumseruaueritnongustabitmor‐ teminaeternumnumquidtumaiorespatre nostroabrahaequimortuusestetprofetae mortuisuntquemteipsumfacisrespondit ih&nbar;ssiegohonorificomehonormeusnihilest estpatermeusquihonorificetmequemuos dicitisquoniamdsueraxestetnonnostiseum autemnouieum·etsidixeroquoniamnon erosimilisuobismendaxsedscio umeiusseruo laetabaturutuideretdiemmeumetu gauisusestdixeruntigituriudaeiadeum quinquagintaannosnondumhabesetabraham uidistidixiteisihsamenamendicouobis anteabrahamegosumsustuleruntigiturlap‐ idesutmitterentsupereumihsautemabscondit The missing text may be a chapter numberetexiuitdetemplo·
etpraeteriensuidit hominemcaecumexnatiuitateetinterrog‐ auerunteumdiscipulisuirabbiquispeccauit‐ hicautparenteseiusquoniamcaecusnatus estetresponditihs·nequehicpeccauitneque parenteseiussedutmanifesteturoperadi&nbar; ineo·meoportetoperarioperaeiusquime diesestuenietnoxcumnemopotest suminhocmundosumlumemsum dixissetexpuitinterram mendicuseratetnonuidensdicebant nonnehicestquisedebatetmendicabatalii autemdicebanthicestaliidicebantnonest similisestilliilleautemdicebategosumdix‐ erunteiquomodoapertisuntoculituirespon‐ ditilleetdixithomoquidiciturihslutumfecit superlinuitmeetdixitmihiuadeinsiloam ablueteetabiietlauimeetuiderecoepi dixeruntautemubiestetaitillisnescioaddu‐ xeruntillumadfarisaeosquicaecusfuerat eratautemsabbatumquadielutumfecitih&nbar;s etaperuitoculoseiusrursusigiturinterrog‐ abanteumfarisaeidicentesquomodoui‐ desetilledixiteislutumi osmeosetabluimeins dicebantautemqu iamaperuitoculos quiaprofetaestetnoncredebantiu oquoniamfueratcaecusetuidebat uocaueruntparenteseiusetinterrogaue‐ runteosdicenteshicestfiliusuesterquem uosdicitisquoniamcaecusnatusestquomo‐ doergomodouidetresponderuntparentes eiusetdixeruntscimusquoniamhicestfilius nosteretquoniamcaecusnatusestquomo‐ doautemmodouideatnescimusuelquisaper uitoculosilliusnosnescimusipsuminter‐ rogateaetatemhabetipseproseloquatur haecautemdixeruntparenteseiusquoniam timebantiudaeosiamenimdecreuerant farisaeietscribaeutquisquiseumconfessus fuissetxpmproicereturdesynagogapropter hocparentesdixeruntaetatemhabetipse proseloquaturuocaueruntrursushomi‐ nemquifueratcaecusetdixerunteida honoremdonosscimusquoniamistehomo peccatorestdixitautemillesipeccator uideodixerunteiquidfecittibi aperuitoculostuosresponditeis uobisetnoncreditisquiduultisiterumaudi‐ renumquidetuosuultisdiscipulieiusfieri maledixerunteietdixerunttusisdiscipulus eiusnosmoysidiscipulisumusnosscimusquon‐ iammoysilocutusestdshuncautemnesci‐ musundesitrespondithomoetdixiteis·in ergomirandumestquoniamuosnescitisun‐ desitetaperuitoculosmihiscimusquoniam peccatoresdsnonexauditsedquicoliteum etuoluntatemeiusfacithuncexaudit,, asaeculononestauditumquoniamaper‐ uitquisquamoculoscaecinatinisiessetiste adononpoteratfacerequicquamrespon‐ deruntiudaeietdixerunteiinpeccatisnatus estestotusettudocesnoseteiceruntillum forasaudiuitihsquoniameiecessent foras·etcumuenissetinuenisseteumdixiteitu filiumdiresponditilleetdixit stiseumetquitecumloquitur illidixitcredodn&nbar;eetadorauiteum iteiihsiniudiciumegoueniinhuncmundum utquinonuidentuideantetquiuidentcae‐ cifiantetaudieruntexfarisaeisqui illoerantetdixerunteinumquidetnoscaeci sumusdixiteisihssicaeciessetisnonhabe‐ retispeccatumnuncautemdicitisquoniam uidemuspeccatumergouestrumperma‐ net
amenamendicouobisquinonintrat perianuaminaulaouiumsedascendit peraliampartemillefurestetlatronam quiinHole in parchment predating copying.tratperianuampastorestouium huichostiariusaperitetouesuocemeius audiuntetsuasouesnominatimuocat produceteas·etcumouesomnessuaspro‐ duxeritpraecediteasetoueseumsequun‐ turquoniamnouerunteiusuocemextran‐ eumuerononsequntursedfugiuntab quoniamnonnoueruntexteramAbbott reads 'ex.teram' and notes 'x supra u script.', but there is no sign of this on our images. ,,dixit autemeisihsamenamenAbbott records that this whole line is written in display script (rubricated), although only part is visible on the images. uobisquoniamegosumianuaouium s·quodquodueneruntfuressuntetlatro‐ nessednonaudierunteosouesegosumia‐ nuapermesiquisintraueritsaluabitur intrauitetexietetpascuainuenietOMfurnon uenitnisiutfureturetiuguletetdisperdat· ueniutuitamhabeantetampliushabe‐ antegosumpastorbonuspastorbonusani‐ mamsuamtraditproouibussuismercena‐ riusautemetquinonestpastorcuiusnon suntouespropriaeuidetlupumueHole in parchment predating copying.nientem etdimissisouibusfugitetlupusrapiteasetdis‐ pargetouesmercenariusautemfugitquo‐ niammercenariusestetnonesteicurade ouibusegosumpastorbonusetnouimeas noueruntmemeaesicutnouitmepater egonouipatremetanimammeampono ouibusmeissedetaliasoueshabeo nonsuntdecouilietillasoportet reetuocemmeamaudientetfietunum etunuspastorpropterhocmepaterdiligit quodegoponoanimammeamutiterum‐ piameamnemotolliteamamesedegopono eamameipsopotestatemhabeoponendi etpotestatemhabeoiterumsumendieam mandatumaccepiapatredissensio factaestinteriudeospropterhaecuerba dicebantergomultiexillisdaemoniumhabet etinsanitquideumauditisaliidicebant haecuerbanonsuntdaemoniumhaben‐ tisnumquidpotestdaemoniumcaecorum oculosaperire····facta est autemde‐ x ·dicatioinhyerusolimishiempserat·Abbott does not record the punctuation at the end of this verse, which might even be part of a letter. etdeambulabatihsintemploinporticu solomoniscircumdederuntigitureum iudaeietdicebantquousqueanimam nostramcruciassituesxpsdicnobismani‐ festeresponditihsloquoruobiscum creditisoperaquaeegofacio haectestimonium mihiseduosnoncreditismihiquoniam nonestisdeouibusmeissicutdixiuobisqui suntexouibusmeisuocemmeamaudiunt egonouieasetsequnturmeetegouitam aeternamdoeisetnonperientinsempiternum necquisquamrapiteasdemanumea·pater quoddeditmihimaiusestomnibusnemopo‐ teritraperedemanupatrismeiegoetpater unumsumussustuleruntigiturlapidesiu‐ daeiutlapidarenteumresponditeisihs multaoperabonaostendiuobisapatremeo propterquodeorumopusmelapidatis·respon‐ derunteiiudaeiprobonooperetenon lapidamussedproblasfemiaetquiatucum sishomofacistedmresponditihsnonne scribtumestinlegequoniamegodixidiies‐ tissiergoillosdixitdeosadquosuerbum factumestdietnonpotestsoluiscribtura patersanctificauitetmisitinhunc uosdicitisquiablasfematquoniam filiusdisumsinonfacio nolitemihicrederesiautemfacio uultiscredereoperibuscrediteutsci etcognoscatisquoniampaterinmeetego eo·quaerebantigitureumadpraehend‐ ereeteuasitdemanibuseorumetabiititerum transiordaneninlocumubieratiohannes baptizansprimumetmansitibietmultiue‐ neruntadeumdicentesquoniamiohan‐ nesquidemsignumfecitnullumomniaquae‐ cumqueautem·iohannesdehocdixiterant ueraetmulticredideruntineum,,,,,Possible letters in red, now illegible
xieratautemquidamaegerlazarus abethaniademonicipiomariaeetmarthae sororiseiuseratautemmariaquaeun‐ xeratdnmunguentoetexterseratpedes eiuscapillissuiscuiusfraterlazarusin‐ firmabaturmiseruntigituradihmso‐ roreseiusdicentesdn&nbar;eeccequemamas infirmaturaudiensihsdixitinfirmitas nonestadmortemsedprogloria filiusdi‐ batmarthametsororemeiusetlazar‐ umergoaudissetquoniaminfirmaturtunc quidemmansitineolocobiduumdeinde haecdicitAbbott reads "haec" for "haec dicit"; the manuscript is damaged at this point, but the remaining ink marks fit "haec dicit".discipulissuiseamusiterumin iudeamdicunteidiscipulieiusrabbinunc quaerebantteoccidereiudaeietiterum uadisibiresponditihsnonnexiihorae suntdieisiquisambulatperdiemnonoffen‐ ditquoniamlumenhuiusmundiuidetsiquis ambulatpernoctemoffenditquoniamluxnon estinillohaecdixitetpostmodumdixiteis lazarusamicusnosterdormiuitseduado utsuscitemeumdixeruntautemeidiscipuli suidn&nbar;esidormitsaluuseritdixeratautem ih&nbar;sdemorteeiusilliueroaestimaueruntquo‐ niamdedormitionemsomniidixiteis·tunc ergodiciteismanifestelazarusmortuus estetgaudeopropteruosutcredatisquo‐ niamegononeramibisedeamusadeum thomasquidiciturdidymus uenitihsinueniteumiamquar monumentohabentemeratautembathania iuxtahierusolymamquasiabstadiisxii·multi autemexiudaeisuenerantadmartham mariamutconsolarentureasdefratre marthaigituraudiuitquodihsuenitobuiam ueniteimariaautemdomisedebat ergomarthaadihmdn&nbar;esifuisseshicfrater meusnonfuissetmortuussednuncscioquo‐ niamquaecumquepetierisadodabittibids· aitilliihssurgetfratertuusdiciteimar‐ thascioquiaresurgetinresurrectioneinno‐ uissimodiediciteiihsegosumresurrectio etuita·quicreditinmeetsimortuusfuerit uiuetetomnisquiuiuitetcreditinmenon morieturinaeternumcredishocdicitei marthautiquedn&nbar;eegocredidiquoniam tuesxpsfiliusdiquiinhuncmundumuen‐ istietcumhaecdixissetabiitetuocauit sororemsuamsilentiodicens· confestimetuenitadeumnondumautem ueneratihsinmonumentumsederatadhuc eolocoquoobuiauerateimarthaiudaei autemquierantcumeaindomoetconsulaban‐ tureamutuideruntmariamquodfestinan‐ tersurrexissetsubsecutisunteamdicentes quoniamuaditadmonumentumutploret ibimariaautemcumuenissetubieratihset uidisseteumprociditadpedeseiusdicens·dn&nbar;e sifuisseshicnonfuissetmortuusfraterme‐ us·ihsautemutuiditeamflentemetiudaeos flentesquiuenerantcumeainfremuitinsp&nbar;u etturbauitseipsumetdixitubipossuistiseum dicunteidn&nbar;euenietuideetlacrimatusest ih&nbar;sdixeruntautemiudaeieccequomodo amabatillumquidamautemdixeruntex eisnonpoterathicquiaperuitoculoscaeci facerenehicmorereturihsautemfre‐ mensintrasemetipsumuenitadmonumen‐ tumeratautemspeluncaetlapiss dixittollite diciteisororlazarimarthadn&nbar;eiam quadriduumenimhabetaitihsnontibi quoniamsicrederisuidebisgloriamdisus‐ tuleruntigiturlapidemihsautemeleuauit oculossuossusumetdixitpatergratiasago tibiquoniamaudistimeegosciebamquo‐ niamsempermeaudissedpropterturbam quaecircumstatdixiutcredantquoniam tumemisistietcumhaecdixissetexclamauit uocemagnadicenslazareprodiforaset confestimexiitquimortuuseratligatispe‐ dibusetmanibusfascceisfasceisetfacieseiusora‐ rioligataeratdicitihssoluiteillumetdi‐ mittiteiremultiigiturexiudaeisqui uenerantadmariamuidentesquaefecit credideruntineumquidamautemexeis abieruntadfarisaeosetdixerunteisquae fecissetihs,,,congregaueruntigitur sacerdotes·etfarisaeiconcilium dicebantquidfaciemusquodh credentineumetuenientromani tollentnobislocumetgentemunusautem exeiscaifasnominecumessetsummussa‐ cerdotumanniilliusdixiteisuosscitis nihilnequecogitatisquiaexpeditnobis utunushomomoriaturproplebeetnon uniuersagenspereathocautemabsenon dixitsedcumessetsummussacerdosanni illiusprofetauitquoniamincipiebatih&nbar;s moriprogenteetnontantumprogente sedetiamutfiliosdiquierantdispersicongre‐ garetinunumabillaigiturdieconsilium feceruntiudaeiutocciderenteum·ih&nbar;s autemiamnonpalamloquebaturcumiu‐ daeissedabiitinfinitimamregionemde‐ sertiinciuitatemquaeuocaturefremet ibimansitcumdiscipulissuispropeautem eratpaschaiudaeorumetascenderunt multideregioneinhierusolymamante paschamutpurificarentsequae stantesputatiseumnonuenturum diemfestumdederuntautemsacerdotes farisaeimandatumutquicumquescisset ubiessetdemonstrareteumutadpraehen‐ derenteum
ihsautemantesextumdiem paschaeuenitinbethaniamubieratlaza‐ rusquemsuscitauitihsexmortuisetfe‐ cerunteicenamibimarthauerominis‐ trabatlazarusautemunuseratexdis‐ cumbentibuscumeomariaigituracce‐ pitlibrampisticipraetiosiunguentiet uncxitpedesihuetextersitcapillissuis pedeseiusetdomusomnisrepletaestde odoredicitunusexdiscipuliseiusiudas simonscariothquieumtradituruserat quarehocunguentumnonueniitde‐ nariiscccetdatumestpauperibus·hoc autemdixitiudasnonquoddepauperibus curaeratillisedquoniamfurerat loculoshabebateteaquaemittebantur msaepulturaemeaeseruetillud·p‐ esenimsemperhabetisuobiscummeautem nonsemperresciuitigiturmultaturbaexiu‐ daeisquodibiesetueneruntnonpropter ih&nbar;mtantumsedutlazarumuiderentquem resuscitauitexmortuiscogitaueruntau‐ temprincipessacerdotumutlazarumoccid‐ erentquoniammultiproptereumabibant iudaeorumetcredebantinihm,,,,,,, xiii ,,posteradieturbamultaquaecon‐ ueneratindiemfestumaudientesquod ueniretihsinhierusolymasumpseruntme‐ dullaspalmarumetexieruntinouiamei etclamabantosannabenedictusqui uenitinnominednirexisraheletinue‐ nitihsasellumetseditsupereumsicut scribtumestinprofeta·nolitimerefilia sioneccerextuusuenittibisedenssuper pullumasinaehaecautemnescierunt discipulieiusprimumsedquandohonor‐ haecerantscribtadeeoethaecfecerunt eitestimoniumigiturperhibebatturba quaefueratcumeoquodlazarumclamas‐ setdemonumentoetsuscitassetillumde mortuispropterhocobuiaueniteitur‐ baquiaaudiuithocsignumquodfecitfa‐ risaeidixeruntautemautemdixeruntadalterutrumui‐ detisnihilnosproficereeteccemundus totuspostillumuaditerantautemqui‐ damgrecigraeciexhisquiaccessderantaccesserantascenderantAbbott records a correction from 'accesserant' to 'ascenderant'. However, the 'd' appears to be original, as it has been cancelled with a diagonal stroke, and then restored (as in the line below). It therefore seems likely that there were three stages of correction by the first hand: accessderant >accesserant >ascenderant.OMadorareindiem festumhiergoascenderuntaccesseruntadfilippum quieratabetsaidagalileaeetrogabant eumdicentesdn&nbar;euolumusihmuidere etuenitfilippusetdixitandreaeandre‐ asautemcumfilippouenitetdicitadihm· responditautemihsdicitillisuenithora uthonorificeturfiliushominisamen dicouobisnisigranumtriticicadensin terrammoriaturipsumsolummanet mortuumfueritmultumfructum oditanimamsuaminhocmundo aeternamcustodieteamsiquismihi ministratmesequaturetubiegosumibiThe amount of space would suggest an additional word here. ministermeussiquisautemmihiminist honorabiteumetpatermeus·nuncanima meaturbataestetquiddicampatersalua medeistahorasedpropterhocueniinist‐ ahorampaterhonorificanomentuu&nbar; uenitautemuoxdecaeloethonorificaui etiterumhonorificaboturbaautemquae circumstatstabatcumaudissetdicebattonitru‐ umfactumestaliidicebantangelusOMillilo‐ cutusestresponditihsetdixitnonprop‐ termeuoxuenitdecaelosedpropterme nunciudiciummundiestnuncprinceps huiusmundimitteturdeorsumetegosiex‐ altatusfueroaterraomniatrahamad mehocautemdicebatsignificansquo morteAbbott claims that ]orte has been corrected from ]urte, but does not record the correction of the subsequent word.muriturusmorituruseratrespondit anosaudiuimusexlegequoniam quoniamoportetexaltarifilium quisestistefiliushominisdixitergo adhucmodicumtempuslumeninuobis est·ambulatedumlumenhabetisne tenebraeuosconpraehendametqui ambulatintenebrisnescitquoeatThe space suggests that there may have been a placeholder, or a word no longer visible. dumlucemhabetiscrediteinlucemutfilii lucissitishaeclocutusestihsetabiit absconditseabeis,,,tantaautemsigna xiiiicumfecissetinconspectuipsorum noncredideruntineumutuerbumeThe space is too small for 'esaiae' in full unless it was written in the margin. The line above is too dark and misplaced for a nomen sacrum. inplereturquoddixitdn&nbar;equiscredidit audituinostroetbracchiumdnicuire‐ uelatumestpropterhocnonpoterant crederequiaiterumdixiteseiasobcae‐ cauitoculoseorumetindurauitcoreo‐ rumutineuideantoculisetintellegant cordeetconuertanturetsanemeos·haec autemdixiteseiasquandouiditgloriam eiusetlocutusestdeeouerumtamen propterfarisaeosnonconfitebantur eicerenturdesynagogaamauerunt autemgloriamhominismagisquamgloriam diihsautemclamabatdicensquicredit inmenoncreditinmesedineumquime misitetquiuidetmeuideteumquimemisit egolumeninhuncmundumueniutom‐ nesquicreditinmeintenebrisnonma‐ neatetsiquisaudituerbameaetcustodit eaegononiudicoeumnecenimueni utiudicemmundumsedutsaluumfacia&nbar; mundumquispernitmeetnonaccipit uerbameahabetquiiudiceteumuerbum quodlocutussumipsumiudicabiteum·inn‐ ouissimodiequoniamegoexmeipsononsum locutussedillequimemisitpateripsemi‐ hideditmandatumquiddicametquid loquaretscioquoniammandatumeius uitaaeternaestquaeegoloquorsec‐ undumquoddixitmihipatersicloquor
transiretdehocmundoadpatrem diligenssuosquierantinhocmundo infinemdilexitillosetcumfieretce‐ naquandodiabolusmiseratseincor iudaeuttradereteumiudassimonsca‐ riothsciensihsquoniamadoexiuit addmuaditsurrexitacenaetposuit uestimentasuaetacceptolinteoprae‐ cincxitsedeindemisitaquaminpeluem etcoepitlauarepedesdiscipulorum extergerelinteoquoeratpraecinctus etuenitadsimonempetrumdiciteipe‐ trusdn&nbar;etumihilauaspedesrespon‐ ditihsetdixiteiegoquodfaciotuigno‐ rassciesposteadicitillipetrusnon lauaspedesmeosinaeternumrespon‐ ditihsetdixiteinisitelauerononhabes partemmecumaitillisimonpetrus dn&nbar;enonsolumpedessedetmanus capuddicitilliihsquilotusest totusetuosmundiestissednon sciebatenimquistraditurusesseteum odixitquianonestisomnesmundipostq‐ uamautemlauitpedeseorumetaccipituesti‐ mentasuadiscubuitdenuoetdixiteisint‐ ellegitequidfecerimuobisuosmeuocatis magistrumetdnmbenedicitissumetenim ergolauipedesuestrosdnsetmagisterquanto magisetuosdebetisinuicempedeslauare exemplumenimdediuobisutsicutegofeciuobi‐ setuosfaciatisAmenamendicouobis quianonestseruusmaiordnosuonecapos‐ tolusmaiorilloquimisiteumsihaecscitis beatiestissieafeceritisnondeomnibusuob‐ isdicoegoenimscioquoselegerimsedut scribturaconpleaturquimanducatmecum panemerexitaduersusmecalcaneumsuum amenamendicobisuobisantequamfiatutcu&nbar; factumfueritcredatisquoniamegosum amendicouobisquiaccipitme memisitetquiaccipiteumqui ,,haeccumdixissetihsturbatus ettestificatusestetdixitamenamendicouo‐ bisquoniamunusexuestristradetmeaspi‐ ciebantergoseinuicemdiscipulieiusaesi‐ tantesdequo'quo' is written as qodicereteratautemdiscum‐ bensunusexdiscipuliseiusinsinuihuquem diligebatualdeinnuitergohuicpetrus interrogaretquisnamessetdequodicitre‐ cumbensergoillesuperpectusihudicitei quisestresponditihsilleestcuiegointinctum panemporrexerointingensergopanem ihsporrexitiudaesimoniscarioth·etmoxac‐ cipitpanemintrauitinillumsatanasdicit ergoihsquodfacisfacuelociusnemoau‐ temhocintellexitexdiscumbentibusquod eidixeritquidamenimputabantquoniam loculoshabebatiudasquoddixisseteiih&nbar;s utemeretquaeopussuntindiemfestum uelpauperibusaliquiddaretcumacce‐ pissetautemillepanemexiuitstatim eratautemnoxcumergoexisset honorificatusestineosidshonorifi‐ catusestineoetdshonorificauiteuminse‐ metipsoetdsprotinushonorificabiteum xxuiifilioliadhucpussillumuobiscumsum quaeritismeetsicdixiiudaeisquiaego ubiubiegouadouosnonpotestisueniresicetuobis diconuncmandatumnouumdouobisut diligatisinuicemsicutdilexiuosutetuos diligatisinuiceminhocscientomnesquo‐ niamWritten as qoniamdiscipulimeiestissicaritatemhabeatis inuicemaitillisimonpetrusdn&nbar;eubiuadis responditilliihsubiegouadononpotesmemo‐ dosequisequaerisautemposteadicitilli dn&nbar;equarenonpossumtesequimodoani‐ mammeamproteponamrespondensihs dixitanimamtuampromeponisamen amendicotibiquoniamnoncantabithod‐ iegallusdonectutermeabneges·
noncon‐ eturcoruestrumcrediteindmetin crediteindomopatrismeimultaemansio‐ nessunt·alioquindixissemuobis etarcessamuosadmeipsum etuossitisetubiuadoscitisuiam thomasdn&nbar;enescimusubiuadisquomo‐ dopossumusuiamnossedicitilliihsego uiaetueritasetuitanemouenitadpatrem nisipermesisciretismeetpatremmeumsci‐ retisetamodoscietiseumetuidistis·aitilli filippusdn&nbar;eostendenobispatremetsuffi‐ citnobisdiciteiihstantotemporeuobis‐ cumsumetnonnostismefilippequimeui‐ dituiditetpatremquomodotudicisos‐ tendenobispatremnoncredismihiquoniam egoinpatreetpaterinmeest·uerbaquae egoloquoruobisameipsononloquorsed paterquiinmemanetipseloquituretope‐ raquaefacioipsefacitcreditemihiquoniam egoinpatreetpaterinmeestsinautemuel propteroperacrediteamenamendico uobisquicreditinmeoperaquaeegofacio ipsefacietetmaiorahorumfaciet adpatremuadoetquidquidab paterinfiliosiquidpetieritisin meohocfaciam,,sidiligitismema‐ ndatameacustoditeetegorogabopat‐ remetaliumconsolatoremdabituobis utuobiscumsitinaeternumspmueritatisqu‐ iamundusnonpotestacciperequoniam nonuideteumnesciteumuosautemuidetis eumetscitiseumquoniamapuduosmanet etinuobiserit·nonrelinquamuosorfanos uenioaduosadhucpussillumpusillumethicmundus iammenonuidetuosautemuidetisquonia&nbar;ego uiuoetuosuiuetisinilladiecognoscetisAbbott suggests that the final 's' of 'cognoscetis' has been added by a corrector. Although the space is narrow, the ink and letter shape is very similar to the first hand; it is possible that both 'i' and 's' were a first-hand correction. quoniamegoinpatremeoetuosmeetegoin uobisquihabetmandatameaetseruatea ipseestquidiligitmequiautemdiligitmedili‐ giturapatremeoetegodiligameumetmani‐ festabomeillidiciteiiudasnonillescarioh sedaliusdn&nbar;equidfactumestquodnobisin‐ cipismanifestareteetnonhuicmundoresp‐ onditihsetdixiteisiquisdiligitmeetuerbum seruabitetpatermeusdiligiteum faciemusquinondiligitmeuerba seruatetuerbummeumquodaudistisnon meumsedpatrismeiquimemisithaeclo‐ cutussumuobisapuduosmanensconso‐ latorautemillespsscsquemmisitpater innominemeoilleuosdocebituniuersa commemorabituosomniaquaecumquaecumquedix‐ eropacemrelinquouobispacemmeam douobisnonquemadmodumhicmundus dategodouobisnonturbeturcoruestrum necpaueataudistisquoniamdixiuobis uadoetuenioaduossidiligeretismegau‐ deretisquoniamuadoadpatremquiapa‐ termaiormeestetnuncdixiuobisante quamfiatutcumfactumfueritcredatis Iamnonloquarmultauobiscumuenit enimmundihuiusprincepsetinmenon habetnihilsedutsciathicmundusquoniam egodiligopatremetsicutmandatumde‐ ditmihipatersicfaciosurgiteeamushinc
egosumuineaueraet palmitemquiinme etfructumtolleteumpateretomnem fructumadferetpurgabiteumutfructum amplioremadferatiamuosmundiestisprop‐ teruerbumquodlocutussumuobismanetein meetegoinuobissicutpalmesnonpotestfruc‐ tumadferreabsenisimaneatinuinea·sicet quino&nbar;maneatmanetinmeegosumuinea·uos estispalmesquimanetinmeetegoineumhic adfertfructummultumquiasinemenihil potestisfacerenisiquispermanseritinme siquisauteminmenonmanseritpraecisusest sicutpalmesetproiectusforisarescitetcolli‐ genteumetinignemmittuntetardetsiman‐ seritisinmeetuerbameainuobismanserint· quodcumqueuolueritisperficietuobisinhocho‐ norificatusestpatermeusutfructumplurimu&nbar; adferatisetsitismeidiscipulisicutdilexitme pateretegodilexiuosmaneteindilectione simandatameaseruaueritismanebitis dilectionemeasicutetegomandata meiseruauietmaneoindilectione uobismaneatetgaudiumuestrum impleaturhocestmandatummeumutdili‐ gatisinuicemsicutdilexiuosmaioremhac caritatem·nemohabetutanimamsuam ponatproamicissuis·uosamicimeiestissifa‐ ciatisquaeegomandouobisiamnondico uosseruosquoniamseruusnescitquidfaci‐ atdnseiusuosautemdixiamicosquoniam omniaquaeaudiuiapatremeonotafeciuo‐ bis·nonuosmeelegistissedegouoselegi possuiposuiuosuteatisetfructificatisfructificetisetfruc‐ tusuestermaneatutquidquidpetieritis patreinnominemeo·detuobis··haecprae‐ cipiouobisutdiligatisinuicemsisaeculum uosoditscitotequoniammeprioremues‐ trumoditsidesaeculohocessetissaeculum quodsuumessetamaretquoniamautem dehocsaeculononestissedegoelegiuosdesae‐ culoproptereaodituossaeculummemen‐ tomementote"te" has been added super lineamuerbumquodlocutussumuobisnon seruusmaiordnosuosimeperse untetuestrumseruabuntsed omniafacientuobispropternomenmeum quoniamnescienteumquimemisitsinon uenissemetlocutuseisfuissempeccatumnon haberentnuncueroexcusationemnonha‐ bentdepeccatosuoquimeoditetpatre&nbar;Abbott says that the nasal bar has been added by a later hand, but it is similar to the overline on spiritus later in the page, so may be by the first-hand.meum oditsioperanonfecissemineisquaenemo aliusfecitpeccatumnonhaberentnunc autemetuideruntetodiohabueruntme patremmeumsedutimpleaturuerbum quodinlegeeorumscribtumestquoniamode‐ runtmegratisCumergoueneritaduo‐ catusillequemmittamuobisapatresps ueritatisquiapatremeoproceditipse testificabiturdemeetuostestificamini quoniamabinitiomecumestis·········
x,The rubricated text is actually a green colour and better preserved than earlier examples.haeclocutussumuobisnescandalize‐ minieumremouebuntuosdesynagogis ueniethorautomnisquiuosocciderit metseobsequiumdopraestared quoniamnonnoueruntme utcumuenerithoraeeorum isquoniamegodixiuobishaecautemuo‐ bisabinitionondixiquoniamuobiscum eramnuncautemuadoadeumqui misitetnemoexuestrisinterrogatme ubiuado·sedquoniamhaeclocutussum uobistristitiarepleuitcoruestrumsed egouobisueritatemdicoquoniamexpe‐ dituobisutegoeamnamsinonabiero egoconsolaturconsolatornonuenietaduosquod siabiero·mittameumaduosetcumue‐ neritillearguetmundumdepeccatoet deiustitiaetdeiudiciodepeccatoqui‐ demquoniamnoncreduntinmede iustitiaautemquoniamuadoadpatrem etiamnonuidebitismedeiudiciouero quoniamprincepshuiusmundiiudica‐ tusestadhuchabeomultauobisdice‐ resednonpotestisillamodoportare cumueneritillespsueritatisdiriget omnemueritatemnonenimloqu uenturaadnuntiabituobisille honorificabitquoniamdemeoaccipiet adnuntiabituobisomniaquaecumque habetpatermeasuntproptereadixiuobis demeoaccipietetadnuntiabituobispu‐ sillumOMetiametnonuidebitismeetiteru&nbar;pusillu&nbar;etuidebitismedixeruntigiturdis‐ cipulieiusadinuicemquidesthocquoddic‐ itnobispusillumetnonuidebitismeetite‐ rumpusillumetuidebitismeetquiauadoad patremquidesthocpusillumnescimusquidSpelt qid dicatsciuitihsquoduellenteuminterro‐ gareetdixitillisdehocinquiritisinter uosquoniamdixipusillumetnonuidebitis meetiterumpusillumetuidebitisme·amen dicouobisquoniamflebitisetlugebitisuos mundusautemgaudebituostristiseritis sedtristitiauestraingaudiumconuertetur etmuliercumparittristitiamhabetquo‐ niamuenitdieseiuscumautempepere‐ ritinfantemnonestiammemor tribulationisproptergaudiumquia tristitiamhabebitisiterumOMautemui laetabiturcoruestrumetgaudium nemoauferetauobisetinilladiemenon rogabitisnihilAmenamendicouobis quoniamsiquidOMpetieritispatreminnominemeoda‐ bituobisusquemodononpetistisquicquam innominemeopetiteetaccipietisut gaudiumuestrumsitrepletumhaecin prouerbisprouerbiislocutussumuobissedueniet horacumiamnoninprouerbisprouerbiisloquar uobissedapertedepatreindicabouobis inilladieinnominemeopetetisetnondi‐ camuobisquoniamegorogabopatrempro uobisipseenimpateramatuosquoniam uosmeamatisetcreditisquoniamegoado&nbar; exiuietapatreueniinhuncmundum·ite‐ rumrelinquosaeculumetuadoadpatrem dicunteidiscipulieiuseccenuncpalam loquerisetprouerbiumnullumdicis·nunc ergoscimusquoniamnostiomniaet habesnecesseutaliquisteinterrogetOMAbbott records the whole word 'interroget' as cancelled by expunction. responditmodocreditis ueniethoraetiamuenitutdispargat unusquisqueinsuamregionemetmesolum relinquatissednonsumsolusquoniampa‐ termecumesthaeclocutussumuobisutin mepacemhabeatisinhocsaeculoautemtri‐ bulationemhabebitissedanimaequies‐ totequiaegouicimundum··········
xiAbbott gives the chapter number as "xi", which fits the sequence, but in the images it looks more like "ix".haeclocutusestihsetlaeuauitoculos suosincaelumetdixitpateruenithoraho‐ norificafiliumtuumutfiliustuushonori‐ ficettesicutdedistiillipotestatemuniuersae carnisutomnibusquoddedistieideteis uitamaeternamhaecestautemuitaaeter‐ nautscianttesolumuerumdmetquem misistiihmxpmegotehonorificauisuper terramopusconsummauiquoddedis‐ timihiutfaceremetnunchonorifica metupaterapudtemanifestauinomen tuumhominibusquosdedistimihide ecu.otuierantetmihieosdedisti untnuccognoueruntquo‐ niamomniaquaededistimihiOMabstesuntdedieis acceperunteaetscieruntuerequoniam ateprodiHole in parchment predating copying.eruntetcredideruntquoniam tumemisistiegoproillisrogononprosaecu‐ lorogosedprohisquosdedistimihiquoniam tuisuntetmeaomniatuasuntettuamea ethonorificatussumineisetiamnonsum inhocmundoOMetistisuntinhocmundoetegoadteuenioetiamnon suminhocmundoetinhocmundosum··· xxxii··patersancteconseruaeosinnomine tuodumessemcumeisegocustodiebameos quosdedistimihicustodiuinecquisquam peritnisifiliusperditionisutscribtura adimpleaturnuncueroadteuenioethaec loquorinhocmundouthabeantgaudium meumconpletuminsemetipsisegodedieis uerbumtuumetmundusoditeosquoniam nonsuntdemundosedutcustodiaseos amaligno·dehocmundononsuntsicut egononsumdehocmundosanctificaeos ueritateuerbumtuumuerumest mundumetproeissanctificome‐ ipsumutsintetipsisanctificatiinueritate nonprohisautemrogotantHole in parchment predating copying.umsedet prohisquicrediturisuntperuerbumillo‐ ruminmeutomnesunumsintsicuttupa‐ terinmeetegointeutetipsisuntinnobis utmunduscredatquoniamtumemisisti etegohonoremquemdedistimihidedieis utsintunumsicutnosunumsumusetOMego ineisettuinmeutsintperfectiinunum· utcognoscantquoniamtumemisistietdi‐ lexitdilexieossicutettudilexistipaterquosmi‐ hidedistiuoloutubiegosumetillissintmecum utuideantgloriammeamquammihiThe words 'gloriam meam quam mihi' (and possibly 'dedisti') are in a slightly smaller script.dedisti quoniamdilexistimeanteconstitutione&nbar;According to Abbott, the &nbar; of 'constitutione&nbar;' was added by a second hand.mun‐ dipateriustemundusteignorategouero tenoui·ethicognoueruntquoniamtume misistietnotumfecieisnomentuumetno‐ tumfaciamutcaritasquadilexistime ipsissitetegoineis··
··haec cum dixisset ihsexiitcumdiscipulissuistrans mcaedriubierat intrauitipseetdiscipulieius·sciebat iudasquieumtradituruseratlocum quoniamsaepiusconueneratibiihscumdis‐ cipulissuisiudasigituracceptachohor‐ temilitumetexprincipibussacerdotumet farisaeisministrosuenitcumlanternis etfaculisetarmisihsautemsciensomnia quaeuenturaessentsibiegressusestet dixiteisquemquaeritisresponderuntih&nbar;m nazoreumdicitillisegosumstabatautem iudasquitradebateumcumeisadubiautem dixitegosumabieruntretroetceciderunt interrarursusigiturinterrogauiteos· quemquaeritisquidixeruntihmnazoreumnazoraeum responditeisihsdixiuobisquoniamegosum ergosimequaeritissinitehosireutadim‐ plereturuerbumquoddixeratquoniam quosdedistimihinonperdidiexeisquemquam simonigiturpetrushabensgladiumeduxit eumetpercussitseruumprincipissacerd‐ otumetabsciditauriculameiusdexteram seruiillius ihspetrorecondegladiuminteca calicemquemdeditmihipaternonuisut bibamillumcohorsigiturmilitumettribu‐ nusetministriiudaeorumadpraehende‐ runtihmetligaueruntetperduxeruntad annamprimumenimerateratenimsocercaifae quieratsummussacerdosanniilliuserat enimcaifasquiconsiliumdederatiudaeis quoniamexpeditunumhominemmoripro populosequebaturautemihmsimonpetrus etaliusdiscipulusdiscipulusautemille notuseratprincipibusprincipiusprincipissacerdotumetsimul introiuitcumihuinatriumprincipissacerdo‐ tumpetrusautemstabatadianuamforis exiuitergodiscipulusillealiusquieratnotus principisprincipisacerdotumetdixitostiariaeet introduxitpetrumdixitergopetropuella ostiarianumquidettudiscipulusesho‐ minishuiusadilleaitnonsumstabant autemseruietministriadcarbonescale‐ facientessequoniamfriguserat autemcumeispetruss enssesummusigitursacerdosinterro‐ gauitihmdediscipuliseiusetdedoctrina eiusresponditeiihsegopalamlocutus mundoetsemperdocuiinsynagogisetin temploubiuniuersiiudaeiconueniuntet inoccultolocutussumnihilquidmeinter‐ rogasinterrogaeosquimeaudieruntquid locutussumeiseccehisciuntquaedixerim egohaeceodicenteunusexcircumstantibus ministrisdeditpalmamihudicenssicres‐ pondisprincipisacerdotumihsautemdi‐ xitsimalelocutussumtestificaredemeo malosiautembenequidmecaedis·misitautem eumuinctumannaadcaifanprincipem sacerdotumeratautemsimonpetrus calefacienssedixeruntigitureinum‐ quidettuunusexdiscipulisilliusesnega‐ uitilledicensnonsumaitunusexseruis principissacerdotumquicognatuserateius cuiusabsciditpetrusauriculamnonne teuidiinhortocumeorursusigitur galluscant igiturihmadpilatuminpraetorium eratautemmaneetipsinonintrauerunt praetoriumutnonconmacularentur sedutmanducarentpaschaexiitautem forispilatusadeosetdixitquamaccusa‐ tionemadfertisaduersushominemhunc responderuntetdixerunteinisiessetiste aliquidmalefaciensnonutiquetradidis‐ semuseumtibidixitautemeispilatusacci‐ piteuosergoeumetsecundumlegemuestram iudicateeumdixeruntergoeiiudaeinobis nonlicetocciderequemquamutuerbum ihuadimplereturquoddixitsignificans quamortemorreturmorereturintrauitergoite‐ ruminpraetoriumpilatusetuocauitad seihmetdixitillituesrexiudaeorum·res‐ ponditihsabstehocdicisanaliitibidix‐ eruntdeme·responditpilatusnumquid egoiudaeussumgenstuaetprincipessa‐ cerdotumtradiderunttemihiquid tiresponditihsregnummeum hocmundoregnum hocmundoministrimeiutique entnetradedereriudaeisnunc‐ oregnummeumnonesthincaitigitur pilatusergorexestuetresponditihstud quiarexsumegoinhocnatussumetinhoc ueniinhuncmundumettestimoniumper‐ hibeamueritatiomnisquiestexueritate audituerbameadiciteipilatusquidest ueritasetcumhocdixissetiterumaitadiu‐ daeosetaitillisegonullaminueniineocau‐ samestautemconsuetudouobisutunum dimittamuobisinpaschauultisergodi‐ mittamuobisregemiudaeorumetexcla‐ maueruntomnesnolihuncsedbarabanbarabban eratautembarabbaslatro
tuncigitur adpraehenditpilatusihmetflagillauiteum etmilitesfactamcoronamdespinisinposu‐ eruntsupercapudeiusetuestimentopur‐ pureoindueruntillumetueniebantad etdicebanthauerexiudaeorum eipalmasexiuitautem forisetaitillisecceadducouobis utsciatisquoniamcausamineononinue‐ nioexiitautemihsforishabensspineamco‐ ronametpurpureumuestimentumadubi uiderunteumprincipessacerdotumetminis‐ triexclamaueruntdicentescrucifigatur aitillispilatusaccipiteuoseumetcrucifigite egoenimnoninueniocausamineorespon‐ derunteiiudaeietdixeruntnoslegemhabe‐ musetsecundumlegemdebetmoriquonia&nbar;filium sefecitcumergoaudissetpilatushocuer‐ bummagistimuitetintrauitrursusinpraeto‐ riumetdixitadihmundeestuihsresponsum illinondeditaitpilatusmihinonloqueris nescisquoniampotestatemhabeocrucifigere teetpotestatemhabeodimittereterespon‐ ditihsnonhaberespotestatemaduersusmeull‐ amnisitibifuissetdatadesusumpropterea quitradiditmetibimaiuspeccatumhabetexhocpi‐ latusquaerebatdimittereeumiudaeiaute&nbar; clamabantdicenteshuncsidimiserisnone samicusomnisquiseregemfacit haecuerbaproduxitforisihm tribunaliinlocoquiappellaturlithostro‐ tusebraeicaeautemgennethareratautem parasceuepaschaehoracircitersextaet iudaeiseccerexuesteradilliclamabant dicentestolletollecrucifigeeumaitillispi‐ latusregemuestramcrucifigamresponderunt principessacerdotumnosnonhabemusregem nisicaesaremtuncergotradiditeumeis crucifigeretur,,,susceperuntigitur xxxiiii··ihmetportanssibicrucemexiuit inlocumquiappellaturlocuscaluariae diciturhaebraeicaegolgothaubienimcru‐ cifixeruntetcumilloaliosduoshincadque illincmediumautemihmscribsitautempila‐ tustitulumetposuitsupracrucemeratau‐ temscribtumOMihsnazorenusrexiudaeorum huncigiturtitulummultiiudaeorumlegerunt quoniamiuxtaeratlocusciuitatisubicruci‐ fixuseratihseteratscribtumhaebraeicae graeceetlatinaedicebantautem noliscribererex ipsedixeritrexsumiudaeorumrespondit pilatusquodscribsiscribsimilitesautemcumcrucifix‐ issentihmacceperuntuestimentumeiusetfecerunt quattuorpartesunicuiquemilitipartem·eratautem tunicanonconsutadesuperioribustextaperomnem dixeruntautemadalterutrumnonscindamuseam sedsortiamurdeeacuiussitutscribturaadimple‐ turdiuiseruntsibiuestimentameaetsuperuestem meammiseruntsortemetmilitesquidemhaecfece‐ runtstabatautemiuxtacrucemihumatereius·et sororesmatrisipsiusmariacleopeetmariamag‐ daleneihsautemcumuidissetmatremetdiscipu‐ lumstantemquemdiligebatdicitmatrisuaemu‐ liereccefiliustuusdeindedicitdiscipuloecce matertuaexillahorasuscepiteamdiscipulus insuisposthaecihssciensquoniamomniacon‐ summatasuntutimplereturscribturaaitsitio eratconchapositaacetoplenaspongia&nbar;ergo plenamacetocumfelleethysopoadmiscentesoptul‐ eruntorieiuscumergoaccepissetihsacetum consummatumestetinclinanscapudtradidit cumtradidissetspmuelum mediumasummousquedeorsumiudaei quoniamparasceueeratnemanerentsuper crucemcorporasabbatoeratautemdiesmagnus illiussabbatirogaueruntpilatumutfrange‐ renturcruraillisettollerenturuenerunt autemmilitesetprimiquidemcrurafregerunt etalteriusquicrucifixisuntcumeoadih&nbar;m autemcumuenissentutuiderunteu&nbar;mortuum nonfregeruntcruraeiussedunusexmilitum lancealatusilliusaperuitetexiuitstatimsan‐ guisetaquaetquiuidittestimoniumperhibuit etuerumesttestimoniumeiusetipsescitquo‐ niamueradicitutetuoscredatisfacta·sunt enimhaecutscribturaadimpleaturossa eiusnoncontereturetiterumaliascribtura dicituidebuntinquemconpunxerunt·post haecautemrogauitpilatumiosephabarima‐ tiaququieratdiscipulusihuabsconseprop‐ termetumiudaeorumuttolleretcorpusih&nbar;u permisitpilatusueneruntetsustulerunt uenitautemetnicodimusqui noctepriusadferensmixturam aloesquasilibrascentumacceperuntigitur corpusihuetcoligaueruntcomligaueruntilludinlinteaminibus cumaromatibussicutconsuetudoestiudaeisse‐ pellire·eratautemeolocoubicrucifixusesthor‐ tusetinhortomonumentumnouuminquonon‐ dumquisquamposituseratibiergopropterpara‐ sceuequoniampropeeratmonumentumposuerunt
primaautemsabbatimariamagdalene uenitmanecumadhuctenebraeessentadmo‐ numentumetuiditlapidemsublatumabostiomo‐ numenticucurritergoetuenitadsimonempetrum etaliumdiscipulumquemamabatihsetdicitillistule‐ runtdnmmeumdemonumentoetnescimusubiposu‐ erunteumexiuitautempetrusetalterdiscipulus etueniebantadmonumentumcurrebantOMautemipsi duosimulillealiusdiscipuluspraecucurrituelo‐ ciuspetroetuenitprioradmonumentumet cumseinclinassetuidetpositalinteaminanon tamenintroiuituenitautemetsimonpetrus sequenseumetintroiuitinmonumentum linteaminapositaetsudariumquod capudeiusnoncumlinteaminibus separatiminuolutuminunolocotuncintroiu‐ italterdiscipulusquiueneratprioradmonumen‐ tumetuiditetcrediditnondumenimnouerat scribturamquodoportebateumamortuisresurge‐ reabieruntergoiterumapudsemetipsosdiscipuli·ma‐ riaautemstabatadsepulchrumploransetcumfle‐ retinclinauitseinmonumentumetuidetduosan‐ gelosinalbissedentesunumadcapudetalium pedesubifuitcorpusihupositumdixeruntautem illimulierquidplorasaitillisquoniamsustulerunt dnmmeumetnescioubiposuerunteumhaeccumdixis‐ setconuersaestretroetuidetihmstantemetnescie‐ batquodihsessetdiciteiihsmulierquidploras quemquerisquaerisillaexistimanshortulanumessedicitait Hole in parchment predating copying.eidn&nbar;esitusustilistieumdicmihiubiposuistieum etegotollameumdiciteiihsmariaadillaconuer‐ sadiciteihaebraeicerabboniquoddiciturdn&nbar;e diciteiihsnolimetangerenondumenimascendi adpatremmeumuadeautemadfratresmeos diceisascendoadpatremmeumetadpatrem addmmeumetaddmuestrum magdaleneadnuntiansdiscipulis quoduidissetdnmethaecdixisseteisero cumessetilladiequaeestpostsabbatumet clausisubierantdiscipulicongregatipropter metumThe ink mark at the beginning of the line is not consonant with "m"iudaeorumuenitihsetstetitinmedio etdixiteispaxuobisetcumdixissetostendit eismanusetlatussuumgauisisuntautem discipulieiusuisodnodixitautemeisiterum paxuobissicutmisitmepateretegomittouos cumhocdixissetinsufflauitetaitillisaccipite sp&nbar;mscmsicuiusremiseritispeccataremittentur illisicuiusdetinueritisdetinebunturthomas autemunusdeduodecimquidiciturdydimus noneratcumeiscumuenitihs·dicebantautem eialiidiscipuliuidimusdnmilleautemdixiteis nisiuideroinmanuseiusfiguramclauoru&nbar; miserodigitummeuminlocumclauorumetmittam manummeaminlatuseiusnoncredampostdies octoiterumintuseraterantdiscipulieiusetthomas cumeisuenitihsianuisclausisetstetitinmedio dixitpaxuobisdeindedicitthomaeprofer tuumhucetuidemanusmeas tuaminfemoremeoetnoliesse fidelisresponditthomasetdixitdn&nbar;e dsmeusaitilliihsquiauidisticredistibea‐ tiquinonuideruntetcrediderunt,,,multa xuiquidemetaliasignafecitihscora&nbar;disc‐ ipulissuisquaenonsuntscribtainhoclibrohaec autemscribtasuntutcredatisquoniamihsest xpsfiliusdiutetcredentesuitamaeternamhabe‐ atisinnomineeius
posthaecautemmanifestauit seiterumihsdiscipulissuisadmaretiberiadismani‐ festauitOMautemsicerantsimulsimonpetrusetthomasqui diciturdydimusetnathanaelquieratachanagalil‐ eaeetfilizebedeietaliiexdiscipuliseiusduodicit eissimonpetrusuadopiscaridicunteiuenimuset nostecumetexieruntetascenderuntinnauemet illanoctenihilcoeperuntmaneautemfacto stetitihsinlitorenontamenagnoueruntdiscipuli quiaihsestdicitergoeisihspuerinumquidpulmen‐ tariumhabetisresponderuntnondiciteismittite indexterampartemnauisretiaetinuenietismise‐ runtetiamnenectraherepoterantpraemultitudine pisciumdicitautemdiscipulusillequem petrodnsestsimonitaquepetruscum quiadnsesttunicampraecinxitseeratenim nudusetmisitseinmarealiiuerodiscipuliper nauemueneruntnonenimerantlongeaterra quasicubitisducentistrahentesretiapiscium utergodescenderuntinterramuidentcarbo‐ nesincensosetpiscemsuperpositumetpanem etdiciteisihsadfertedepiscibusquoscoepistis modoascenditergopetrusettraxitretemad terramplenummagnispiscibuscliiiietcum tantiessentnonsuntscissaretiadicitdis‐ cipulissuisihsueniteprandeteetnemoaude‐ batexdiscipulisinterrogareeumtuquises scientesquiadnsestuenitihsetaccepitpanem etbenedixitetdeditillisetpiscemsimiliterhoc iamtertioostenditseihsdiscipulissuispostquamWritten postqa&nbar;m resurrexitexmortuiscumautemprandid‐ issentdicitsimonipetroihssimoniohannisdili‐ gismedicitilliutiquedn&nbar;edicitillepasce ouesmeasdiciteiiterumsimoniohannisdili‐ gisdiciteiutiquedn&nbar;etuscisquoniamamo pasceouesmeasdiciteitertio iohannisamasmecontristatusestpetrusquo‐ niamdixiteitertioamasmedixiteiOMdn&nbar;eomnia nostiquoniamamotediciteipasceouesmeos amenamendicotibiquandoiuueniseraspraecin‐ gebasteetambulabasubiuolebascumautemsenu‐ erisextendesmanustuasetaliustepraecingetetdu‐ cetquononuis·hocautemdixitsignificansquamor‐ tehonoraretdmhaeccumdixissetdiciteiseque‐ remeconuersuspetrusuiditdiscipulumquemdiligebat ih&nbar;ssequentemquietrecubuitsuperpectusihuincenaetdixit dn&nbar;equisestquitradittehuncautemcumuidissetpetrus dixitadihmdn&nbar;ehicautemquiddiciteiihssiceumuolo manerequousqueueniamquidadtetumesequere exiuituerbumhocinterfratresquoniamdiscipulus illenonmorituretnondixitihsnonmorierissedsic eumuolomanerequousqueueniamquidadtehicest discipulusquitestimoniumperhibetdehisetquiscribsithaec etscimusquoniamuerumesttestimoniumeiusetalia quidemmultafecitihsquaesiscriberentursingula necipsumarbitrorcaperemundumeosquiscribe‐ renturlibrosAmen
·····secundumioh‐ annemexplicit,,,,pax,,,pax,,,pax